Framing à la Drees: de toekomst van migratie

11/09/2018

Afgelopen vrijdag debatteerden professor doctor Leo Lucassen en professor doctor Paul Scheffer onder de titel ‘Onder professoren’ over de toekomst van migratie in De Balie in Amsterdam.

Kunnen wetenschappers iets zinnigs over de toekomst zeggen? De historicus Leo Lucassen constateerde dat de toekomst altijd anders is dan je denkt, maar dat er pad-afhankelijkheid is. De constellatie uit het verleden bepaalt de speelruimte in de toekomst. Voor de rest was hij optimistisch en relativerend. Migratie is van alle tijden. In de Gouden Eeuw waren er verhoudingsgewijs meer migranten in Amsterdam dan nu. En we passen ons snel aan. Onze verzorgingsstaat is de afgelopen decennia migratieproofgemaakt. De buitengrenzen van Europa zijn vrijwel gesloten. Cynisch gevolg: er sterven momenteel meer Afrikaanse migranten in de Sahara dan in de Middellandse Zee.

Paul Scheffer was minder optimistisch. Er is een toekomst die je overkomt. Maar er is ook een toekomst die je zelf maakt. Waarom is er in Nederland geen welbewust en doelbewust migratiebeleid voor de lange termijn? De geschiedenis van migratieprognoses laat zien dat de omvang en dynamiek van migratie stelselmatig wordt onderschat. Zo hanteert het CBS in de huidige migratieprognose een netto migratiesaldo van 31.000, terwijl het saldo in 2016 en 2017 meer dan 80.000 personen bedroeg.

Scheffer vroeg het CBS daarom vijf verschillende scenario’s gebaseerd op verschillende migratiesaldo’s door te rekenen. Opvallend is dat kleine verschillen in het migratiesaldo op de lange termijn grote demografische gevolgen hebben. Het Scenario Laag met een negatief saldo van minus 8.000 (er gaan meer mensen weg dan binnenkomen) leidt met 16 miljoen inwoners in 2060 tot bevolkingskrimp op de lange termijn. Op Wilders’ vraag of wij ‘minder Marokkanen’ willen, luidt het antwoord daarom dat wij ‘minder Nederlanders’ krijgen. In het Scenario Hoog met een migratiesaldo van 50.000 stijgt de bevolking in 2060 tot 20 miljoen. En welk scenario ook, het aandeel mensen met een migratieachtergrond blijft tussen de 30 en 40%.

Als ouderwetse sociaaldemocraat wil Scheffer een planmatige aanpak. Bepaal als samenleving in een open debat hoeveel migranten je wilt opnemen en realiseer je dat integratie geen makkelijke opgave is.

Scheffers poging tot objectivering leidde tot een verzuchting vanuit de zaal. Waarom is het debat over migratie zo gepolariseerd? De anderen bepalen hoe wij over migratie praten. En dat gaat meestal in de richting van polarisatie. Dat geldt ook voor de overheid. De ‘prikkelende’ opmerkingen van Stef Blok zijn geen toeval.

Prof. Leo Lucasssen gaf aan dat overheden ook kunnen depolitiseren. De migranten uit voormalig Nederlands-Indië werden ‘gerepatrieerd’. Ze gingen terug naar hun vaderland, ook al hadden ze daar nooit gewoond. Dat was een bewuste framing van de oude Drees. Zo kwamen we toch weer uit bij de ouderwetse sociaaldemocraten van ‘Het moet, het kan, op voor het Plan’.

Benieuwd wat Futureconsult voor uw organisatie kan betekenen?

Neem contact met ons op via info@futureconsult.nl of 020 320 3100.