Overheden: een visie voor de toekomst?

23 december 2022

Overheid toekomstvisie - Nederlands landschap

Overheden in Nederland staan voor grote en complexe problemen. Zoals op het gebied van het klimaat, de zorg, stikstof, personeelstekorten en de woningnood. En ook corona is nog steeds aanwezig in ons leven. De neiging is groot om hierop te reageren met meer ad-hoc en korte termijn oplossingen, terwijl dat juist op de lange termijn de problemen vergroot. De afgelopen jaren zijn veel plannen gemaakt en beslissingen genomen zonder een toekomstvisie: waar staat Nederland voor en waar gaan we voor? Hoe willen dat Nederland er in de toekomst uit ziet?

Dit hebben we bijvoorbeeld gezien bij het klimaat- en stikstofbeleid. Daar zijn we er te lang vanuit gegaan dat het probleem zichzelf oplost, of dat de markt dat doet.

Waarom wordt het gesprek over de toekomst zo weinig gevoerd?

Overheden en andere organisaties zijn vaak bezig met de korte termijn. Vooral politici voelen zich gedwongen te richten op de waan van de dag: morgen staan weer nieuwe verkiezingen voor de deur. Ambtenaren zouden hierbij een belangrijke rol kunnen spelen: zij kunnen zich makkelijker richten op het langetermijnbeleid en zij kunnen politici alert maken op onzekere maar impactrijke ontwikkelingen. Dit vraagt wel om een andere manier van denken en werken.

Wat kunnen we daar aan doen?

Futureconsult gebruikt scenarioplanning om inzicht te krijgen wanneer de toekomst onzeker is. Scenario’s geven een kijkje in een complexe en onzekere toekomt – op zowel korte als lange termijn kunnen scenario’s zeer nuttig en relevant zijn. Door middel van scenario’s kunnen organisaties anticiperen op onverwachte ontwikkelingen, zoals een sterke stijging van het aantal opnames in ziekenhuizen of een sterke afname van het personeelsbestand. Juist overheden en overheidsorganisaties zouden op onverwachte ontwikkelingen moeten zijn voorbereid. Werken met scenario’s kan zorgen voor meer wendbaarheid: je kunt gemakkelijker signalen oppikken uit de omgeving en daarop reageren.

De Jonge Klimaatbeweging nam deze handschoen op en ontwikkelde een scenario, een toekomstdroom van jongeren voor het jaar 2040. Dit getuigt van visie en zet een duidelijk, wenselijk toekomstbeeld waar we naartoe kunnen werken.

Onlangs gaf ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) aan dat het ontbreekt aan een visie op de coronapandemie, nu de hevigste periode achter de rug is.[1] De WRR heeft daarom vijf verschillende scenario’s geschetst voor het verloop van de coronapandemie met bijbehorende gevolgen voor het beleid en de samenleving.

We zien de laatste tijd steeds meer initiatieven ontstaan waarbij overheden en andere (publieke) organisaties worden aangemoedigd om meer na te denken over de toekomst. Vaak is daar weinig aandacht voor. Futureconsult is blij met deze beweging.

Meer weten over toekomstdenken of scenarioplanning? Neem dan contact met ons op via info@futureconsult.nl of bel naar 020-3203100.

[1] https://www.wrr.nl/actueel/nieuws/2022/09/05/toekomstbestendig-coronabeleid-vraagt-om-actie-via-doordenken-scenarios

Afbeelding: Siebe Swart

De toekomst door AI

Afgelopen tijd is het online programma ChatGPT1 op sociale media erg populair geworden. De tool genereert op basis van een vraag gehele artikels, biografieën en

Lees verder >

Perspectief wisselen

Als organisatie of branche zit je vaak gevangen in bepaalde denkpatronen, zeker als het om uitdagingen gaat. Iedere keer dat het probleem besproken wordt, komen dezelfde oplossingen of suggesties op tafel. Tijdens een workshop perspectief wisselen wordt de deelnemer uitgedaagd de standaardoplossing los te laten en een uitdaging vanuit verschillende invalshoeken te benaderen.

Lees verder >

Circulair gedrag

Het moet frustrerend zijn voor de Werkgroep III van het Internationale Panel voor Klimaatsverandering, de expertgroep die onderzoekt hoe de klimaatsverandering kan worden teruggedrongen. Hun

Lees verder >